Sau Tết Nguyên đán, thị trường tiêu dùng Việt Nam bước vào một giai đoạn đặc biệt: trong khi nhiều ngành nghề cần thời gian để “lấy lại nhịp”, thì lĩnh vực ăn uống – dịch vụ lại phục hồi nhanh và tăng trưởng rõ rệt. Chỉ sau khoảng 7–14 ngày sau Tết, lượng khách ăn ngoài tăng mạnh, đặc biệt tại các quán ăn, nhà hàng và chuỗi F&B.
Điều này không phải ngẫu nhiên, cũng không chỉ đến từ yếu tố tâm lý “ngán đồ Tết”, mà còn là những thay đổi sâu sắc trong hành vi tiêu dùng, nhịp sống và cách người Việt lựa chọn chi tiêu cho ăn uống.
Cảm giác “ngán đồ Tết” phản ánh nhu cầu thay đổi khẩu vị
Trong suốt dịp Tết, phần lớn các gia đình Việt đều dành rất nhiều thời gian cho việc chuẩn bị bữa ăn. Nấu nướng không chỉ phục vụ nhu cầu sinh hoạt hằng ngày mà còn gắn với tiếp khách, sum họp và các nghi lễ truyền thống. Việc đứng bếp kéo dài nhiều ngày liên tiếp tạo ra một trạng thái quá tải về sức lực và thời gian, đặc biệt với những gia đình có nhiều thế hệ hoặc thường xuyên có khách. Khi Tết kết thúc, mong muốn tự nhiên của người tiêu dùng là được nghỉ ngơi khỏi bếp núc. Ăn ngoài vì thế trở thành lựa chọn hợp lý, không mang tính hưởng thụ, mà mang ý nghĩa giải phóng công sức và tái cân bằng sinh hoạt.
Thực đơn Tết thường mang đặc trưng nhiều đạm, dầu mỡ và mang tính lặp lại trong nhiều ngày. Dù là món ăn truyền thống, nhưng khi được tiêu thụ liên tục, cảm giác ngán là điều khó tránh khỏi. Sau Tết, người tiêu dùng có xu hướng tìm đến những món ăn quen thuộc của ngày thường, dễ ăn, nhẹ bụng và phù hợp với nhịp sinh hoạt ổn định. Các quán ăn bên ngoài đáp ứng đúng nhu cầu này, từ bữa cơm bình dân đến những món ăn nhanh gọn. Việc ăn ngoài lúc này không chỉ là đổi không gian, mà còn là cách để cơ thể và khẩu vị quay lại trạng thái cân bằng.
Nhịp sống sau Tết tăng tốc khiến ăn ngoài trở thành giải pháp thời gian
Khi kỳ nghỉ kết thúc, công việc gần như quay trở lại ngay với cường độ cao. Các doanh nghiệp bắt đầu triển khai kế hoạch đầu năm, người lao động nhanh chóng bị cuốn vào guồng công việc mới. Trong bối cảnh đó, quỹ thời gian dành cho sinh hoạt cá nhân, đặc biệt là nấu ăn tại nhà, bị thu hẹp đáng kể. Ăn ngoài giúp tiết kiệm thời gian chuẩn bị, nấu nướng và dọn dẹp, đồng thời giúp người lao động chủ động hơn trong lịch trình mỗi ngày. Đây là lý do khiến ăn ngoài sau Tết không chỉ tăng trong vài ngày đầu, mà còn duy trì đều đặn trong các tuần tiếp theo.
Sinh hoạt trở về trạng thái “bình thường”
Tết là giai đoạn sinh hoạt bị đảo lộn, từ giờ giấc ăn uống đến thói quen nghỉ ngơi. Sau Tết, phần lớn người tiêu dùng có nhu cầu đưa mọi thứ trở lại trật tự quen thuộc. Điều này bao gồm cả thói quen ăn uống trước đó. Với nhiều người, ăn ngoài vốn đã là một phần của nhịp sống thường ngày, đặc biệt ở khu vực đô thị. Việc quay lại ăn ngoài sau Tết thực chất là sự trở về với hành vi tiêu dùng quen thuộc, chỉ khác ở chỗ nhu cầu bị dồn nén trong suốt kỳ nghỉ, nên bộc lộ rõ hơn khi công việc bắt đầu trở lại.
Thu nhập ổn định giúp chi tiêu cho ăn uống trở nên dễ dàng hơn
Trước và trong Tết, chi tiêu thường mang tính cảm xúc, tập trung vào mua sắm, biếu tặng và các khoản phát sinh lớn. Sau Tết, khi công việc ổn định trở lại, dòng tiền cá nhân trở nên rõ ràng và dễ kiểm soát hơn. Trong bối cảnh đó, chi tiêu cho ăn uống, đặc biệt là ăn ngoài, trở thành khoản chi dễ chấp nhận nhất vì không tạo áp lực tài chính dài hạn. Ăn uống mang lại giá trị sử dụng ngay lập tức, giúp người tiêu dùng cảm thấy thoải mái hơn trong việc chi tiền, từ đó làm gia tăng tần suất ăn ngoài trong giai đoạn sau Tết.
Ưu tiên sự quen thuộc và an toàn sau kỳ nghỉ dài
Sau giai đoạn chi tiêu nhiều và sinh hoạt xáo trộn, người tiêu dùng thường có xu hướng hạn chế rủi ro trong các quyết định hằng ngày. Điều này thể hiện rõ trong lựa chọn ăn uống. Thay vì thử nghiệm những địa điểm mới, họ ưu tiên những quán quen, hương vị quen và mức giá đã biết trước. Ăn ngoài lúc này không chỉ để no, mà còn để yên tâm. Chính tâm lý này khiến các quán ăn ổn định, có quy trình rõ ràng và phục vụ đều đặn phục hồi rất nhanh sau Tết.
Gia đình hạt nhân và đô thị hóa làm thay đổi cách người Việt ăn uống
Cấu trúc gia đình tại Việt Nam đang thay đổi rõ rệt theo hướng thu nhỏ, trong khi quá trình đô thị hóa diễn ra nhanh chóng. Nhiều gia đình trẻ sống trong không gian hạn chế, ít thời gian cho việc nấu nướng cầu kỳ. Trong bối cảnh đó, ăn ngoài dần trở thành một phần của lối sống, chứ không còn là lựa chọn thay thế. Sau Tết, khi mọi người quay lại thành phố và guồng sinh hoạt đô thị được kích hoạt, thói quen này thể hiện rõ ràng hơn, góp phần làm gia tăng nhu cầu ăn ngoài.
Sự cộng hưởng của nhiều yếu tố tạo nên xu hướng rõ rệt
Việc người Việt ăn ngoài nhiều hơn sau Tết không xuất phát từ một nguyên nhân riêng lẻ, mà là kết quả của nhiều yếu tố cùng lúc tác động. Mệt mỏi vì nấu nướng kéo dài, nhu cầu thay đổi khẩu vị, nhịp sống tăng tốc, thu nhập ổn định và tâm lý ưu tiên sự an toàn đều hội tụ trong cùng một giai đoạn. Chính sự cộng hưởng này khiến xu hướng ăn ngoài sau Tết diễn ra mạnh mẽ và có tính lặp lại hằng năm, tạo ra một giai đoạn nhu cầu rõ ràng và dễ dự đoán.
Việc người Việt ăn ngoài nhiều hơn sau Tết không phải hiện tượng ngắn hạn, mà là kết quả của những thay đổi rõ rệt trong hành vi tiêu dùng và nhịp sống đô thị. Khi nhu cầu ăn uống bên ngoài tăng đều và có tính lặp lại, các mô hình quán ăn vận hành bài bản, có thương hiệu và quy trình chuẩn hóa sẽ chiếm ưu thế. Thay vì tự thử nghiệm với nhiều rủi ro, tham gia vào chuỗi nhượng quyền giúp nhà đầu tư đi nhanh hơn, an toàn hơn và đúng thời điểm thị trường đang mở ra. Đây chính là giai đoạn phù hợp để bắt đầu một hành trình kinh doanh bền vững trong lĩnh vực ăn uống.
=> Xem ngay: Vì sao sau Tết là “mùa vàng” của quán ăn?
